Annejet Eerkens werkt als diabetes- en leefstijlverpleegkundige in de eerstelijnszorg en is bestuurslid bij V&VN Diabeteszorg. Daarnaast helpt ze met haar eigen onderneming vrouwen bij gedragsverandering en leefstijl. Als ambassadeur van de nationale diabetes agenda zet zij zich dagelijks in voor de ambitie: de impact van diabetes op mens en maatschappij in Nederland verminderen. We spraken Annejet over haar drijfveren, de uitdagingen in de praktijk en de noodzaak om de handen ineen te slaan.
Waarom heb je besloten om je als ambassadeur in te zetten voor de nationale diabetes agenda?
Mijn persoonlijke drijfveer is een generatie vrij van diabetes type 2 voor mijn kinderen en kleinkinderen. Diabetes type 2 is vaak een welvaartsgerelateerde aandoening, waardoor mijn huidige functie in een ideale wereld eigenlijk niet nodig zou moeten zijn. Ook heb ik zelf lang een haat-liefde verhouding gehad met zoet, waar ik uiteindelijk met hulp verandering in heb kunnen brengen. Ik spreek dus ook uit eigen ervaring als het gaat om de enorme impact van voeding, waarbij gewoontes ons vaak onbewust met de paplepel zijn ingegoten. Voorkomen is echt altijd beter dan genezen. Dit begint met bewustwording.
Wat is vanuit jouw dagelijkse realiteit de meest urgente ontwikkeling?
Wat ik heel erg schrijnend vind, is dat mensen op een steeds jongere leeftijd diabetes ontwikkelen. Het is in de eerstelijnszorg inmiddels twee voor twaalf qua bezetting. De zorg kan dit groeiende probleem simpelweg niet alleen oplossen. Preventie kan de zorg ontzien en hierbij hebben we de overheid en de voedingsindustrie hard nodig. Ook in het onderwijs ligt een enorme kans voor preventie d.m.v. bewustwording. Denk aan inspiratieavonden die ik geef aan ouders op basisscholen, waarbij ik met ouders in gesprek gaan over de gewoontes die zij onbewust aan hun kinderen meegeven. Ook ik was me er heel lang niet van bewust welke gewoontes ik aan mijn kinderen mee gaf. Gewoontes waarvan ik later leerde dat dit niet de meest gezonde waren. Dat gaat helaas verder dan snoep en koek. Het zit hem juist in de producten waarvan veel mensen nog steeds denken dat dit geen kwaad kan. Denk aan gedroogd fruit, ontbijtkoek, sappen enz.
Welk knelpunt kunnen we alleen oplossen als we echt gaan samenwerken?
Veel mensen hebben geen idee welke ongezonde gewoontes ze door de jaren heen hebben opgebouwd. Kennis en bewustwording zijn daarom cruciaal, want diabetes type 2 is echt een sluipmoordenaar. Om die kennis breder te delen, hebben we een samenwerking nodig die over de grenzen van organisaties en werkvelden heen gaat. Verloskundigen en consultatiebureaus kunnen bijvoorbeeld een hele belangrijke rol spelen in bewustwording bij ouders (in wording).
Een groot financieel knelpunt is dat we in de eerstelijnszorg werken met vaste ketengelden, wat neerkomt op een vast bedrag per kwartaal. Er is nog geen preventieketen of obesitasketen, waardoor je de benodigde tijd voor preventie financieel nergens kwijt kunt. Gedragsverandering vraagt in het begin om wekelijkse aandacht en dat past vaak niet binnen de muren van de reguliere zorg. Daarom ben ik destijds naast mijn werk als diabetesverpleegkundige voor mezelf begonnen, zodat ik mensen intensiever kan begeleiden. Het pijnpunt is helaas wel dat deze intensieve begeleiding er nu vooral is voor mensen die het zelf kunnen betalen.
Wat betekent het anders kijken, durven en doen van de nationale diabetes agenda concreet voor jouw werk?
Het betekent dat we patiënten, of eigenlijk liever gezegd de mensen, veel eerder bij de hand moeten durven nemen om actief aan gedragsverandering te werken. De diabeteszorg is prima geregeld als je de aandoening eenmaal hebt, maar we zijn nog veel te curatief bezig. Een stevige inzet op preventie is hard nodig, net als een langere nazorg en goede begeleiding wanneer iemand een terugval heeft bij verandering in gedrag en gewoontes.
In welk bouwblok van de nationale diabetes agenda ligt voor jou de grootste kans?
Voor mij ligt de absolute prioriteit bij voorkomen. Als we tien jaar vooruitkijken naar 2036, hoop ik oprecht dat we veel meer aandacht voor preventie hebben gecreëerd in de eerste lijn. Ik hoop dat we dit in ons landelijke systeem, in het onderwijs en in heel Nederland breed hebben verankerd.
Hoe verminderen we samen de onzichtbare mentale stress voor een beter leven met diabetes?
We moeten als samenleving echt meer naast elkaar gaan staan. Dat betekent minder snel oordelen en oprecht naar elkaar luisteren, zonder oordeel of eigen agenda. Het helpt al enorm als je simpelweg een ‘nee’ accepteert wanneer iemand een taartje weigert of een glas alcohol afslaat. Laten we elkaar ondersteunen, bewondering voor elkaar hebben en elkaar actief helpen waar we kunnen. En onze jaloezie, waar vooral vrouwen een kei in zijn, over de schutting gooien.
Wat is volgens jou de allerbelangrijkste stap die we vandaag nog moeten zetten?
We moeten starten met een krachtige, landelijke bewustwordingscampagne over de impact van voeding, waarbij we helder uitleggen wat snelle koolhydraten, suikers, zoetstoffen en alcohol met je lichaam doen, ook al voel je er niets van. Daarnaast ligt er een directe verantwoordelijkheid voor de voedingsindustrie om al die felgekleurde producten, die puur en alleen gemaakt zijn om te verleiden en misleiden, uit het schap te halen. En te stoppen met reclames. Voor mensen die leven met diabetes type 1 of type 2 geldt wellicht een andere eerste stap, maar een gezondere omgeving helpt ons uiteindelijk allemaal.
Blijf op de hoogte van al het nieuws over de nationale diabetes agenda
Volg ons op linkedin en schrijf je in voor de nieuwsbrief
